1 minuut samenvatting

Psoriasis is vooral zichtbaar aan de huid, maar de aandoening beperkt zich niet altijd tot de huid. Het is een chronische ontstekingsziekte waarbij het immuunsysteem een belangrijke rol speelt. Mensen met psoriasis hebben gemiddeld vaker overgewicht, hoge bloeddruk, afwijkende bloedvetten en problemen met de bloedsuiker. Wanneer meerdere van deze factoren tegelijk aanwezig zijn, spreken we van het metabool syndroom.

Dat betekent niet dat psoriasis automatisch metabool syndroom veroorzaakt. Waarschijnlijk is er sprake van een wisselwerking. Psoriasis en metabole problemen delen verschillende risicofactoren en biologische processen. Zo kan vetweefsel rond de buik ontstekingsstoffen produceren, terwijl ontstekingsprocessen bij psoriasis mogelijk ook invloed hebben op de stofwisseling.

Voor mensen met psoriasis kan het daarom zinvol zijn om verder te kijken dan alleen de huid. Aandacht voor gewicht, middelomtrek, bloeddruk, bloedsuiker en bloedvetten kan helpen om andere gezondheidsrisico's vroeg te herkennen.

In dit artikel lees je:

• wat psoriasis en het metabool syndroom zijn;
• hoe sterk de relatie tussen beide is;
• welke processen mogelijk de verbinding vormen;
• waarom buikvet en insulineresistentie daarbij interessant zijn;
• wat je zelf kunt doen om je metabole gezondheid te ondersteunen.

Inleiding

Rode, schilferende plekken, jeuk en soms pijn: psoriasis is vooral bekend als een huidaandoening. Toch weten we inmiddels dat er bij psoriasis meer aan de hand kan zijn dan alleen een plaatselijk probleem van de huid.

Psoriasis is een immuungemedieerde ontstekingsziekte. Dat betekent dat het afweersysteem te actief reageert en ontstekingsprocessen aanjaagt. Die ontstekingsreactie is het duidelijkst zichtbaar in de huid, maar psoriasis gaat ook vaker samen met andere aandoeningen. Voorbeelden zijn artritis psoriatica, obesitas, diabetes type 2 en hart- en vaatziekten. Internationale richtlijnen besteden daarom expliciet aandacht aan deze bijkomende aandoeningen.

Een opvallende relatie bestaat met het metabool syndroom. Dit is geen afzonderlijke ziekte, maar een combinatie van risicofactoren zoals buikvet, een verhoogde bloeddruk, verhoogde bloedsuiker en afwijkende bloedvetten.

De interessante vraag is daarom: waarom komen een ontstekingsziekte van de huid en metabole problemen zo vaak samen voor?

Het antwoord lijkt te liggen in een samenspel van erfelijke aanleg, leefstijl, vetweefsel, stofwisseling en het immuunsysteem. De relatie werkt waarschijnlijk bovendien in meerdere richtingen. Dat maakt psoriasis een goed voorbeeld van waarom het soms zinvol is om bij een klacht niet alleen naar het orgaan te kijken waar de symptomen zichtbaar zijn.

Lees ook: Wat is klinische psycho-neuro-immunologie (kPNI)?

Wat is psoriasis?

Psoriasis is een chronische ontstekingsziekte die vooral de huid aantast. Kenmerkend zijn scherp begrensde rode plekken waarop vaak witte of zilverachtige schilfers ontstaan. De plekken komen onder andere voor op de ellebogen, knieën, hoofdhuid en onderrug.

Bij psoriasis is het afweersysteem overactief. Bepaalde afweercellen geven signalen af waardoor ontsteking ontstaat en huidcellen zich veel sneller vernieuwen dan normaal. Daardoor hopen huidcellen zich op en ontstaan de kenmerkende verdikte en schilferende plekken.

Meer dan een versnelde huidvernieuwing

Vroeger werd psoriasis vooral beschouwd als een probleem waarbij huidcellen zich te snel delen. Inmiddels weten we dat het immuunsysteem een centrale rol speelt.

Bepaalde ontstekingsstoffen, waaronder TNF-α, IL-17 en IL-23, spelen hierbij een belangrijke rol. Deze namen hoef je niet te onthouden. Belangrijker is het principe: afweercellen communiceren met elkaar via signaalstoffen en bij psoriasis staat een deel van deze communicatie te sterk 'aan'.

Dat verklaart ook waarom moderne geneesmiddelen tegen psoriasis zich soms heel gericht op deze ontstekingsroutes richten.

Psoriasis beperkt zich niet altijd tot de huid

Dezelfde immuunontregeling kan ook buiten de huid relevant zijn. Een bekend voorbeeld is artritis psoriatica, waarbij naast huidklachten ook ontstekingen in gewrichten kunnen ontstaan.

Daarnaast komen verschillende metabole en cardiovasculaire aandoeningen vaker voor bij mensen met psoriasis. Dat betekent niet dat iedere persoon met psoriasis deze aandoeningen krijgt. Wel is het een reden om psoriasis niet uitsluitend als een cosmetisch of lokaal huidprobleem te beschouwen.

Wat is het metabool syndroom?

Het metabool syndroom is geen ziekte op zichzelf. Het is een verzamelnaam voor een aantal veranderingen in de stofwisseling die vaak tegelijkertijd voorkomen.

Daarbij gaat het om een combinatie van:

• te veel vet rond de buik;
• een verhoogde bloeddruk;
• een verhoogde bloedsuiker;
• verhoogde triglyceriden;
• een verlaagd HDL-cholesterol.

Hoe meer van deze factoren samen aanwezig zijn, hoe groter doorgaans het risico op onder andere diabetes type 2 en hart- en vaatziekten.

Buikvet speelt een belangrijke rol

Vooral de hoeveelheid visceraal vet is interessant. Dit is het vet dat zich rond de organen in de buik bevindt.

Vetweefsel is namelijk niet alleen een opslagplaats voor overtollige energie. Het produceert ook hormonen en signaalstoffen die invloed hebben op onder andere de stofwisseling en het immuunsysteem.

Bij een grote hoeveelheid visceraal vet kan de afgifte van deze stoffen veranderen. Dat kan bijdragen aan insulineresistentie en chronische ontstekingsactiviteit.

Lees ook: Metabool syndroom: symptomen, oorzaken en behandeling

Lees ook: Insulineresistentie

Hoe sterk is de relatie tussen psoriasis en metabool syndroom?

De relatie is inmiddels behoorlijk goed onderbouwd. In grote observationele onderzoeken en meta-analyses wordt het metabool syndroom vaker gevonden bij mensen met psoriasis dan bij mensen zonder psoriasis. Een recente meta-analyse uit 2025 vond eveneens een verhoogd risico en zag bovendien een sterkere associatie bij ernstigere psoriasis.

Ook afzonderlijke onderdelen van het metabool syndroom komen gemiddeld vaker voor. Een grote meta-analyse met gegevens van meer dan zes miljoen volwassenen vond bij mensen met psoriasis onder andere vaker obesitas, diabetes, hoge bloeddruk en afwijkende bloedvetten.

Dat is klinisch relevant. Het metabool syndroom verhoogt namelijk op zijn beurt het risico op diabetes type 2 en hart- en vaatziekten.

Samen voorkomen betekent nog niet dat het één het ander veroorzaakt

Hier is een belangrijke nuance nodig.

Dat psoriasis en metabool syndroom vaker samen voorkomen, bewijst niet dat psoriasis het metabool syndroom veroorzaakt. Het omgekeerde kan evenmin zomaar worden geconcludeerd.

Er zijn namelijk allerlei factoren die beide aandoeningen kunnen beïnvloeden. Denk aan:

• genetische aanleg;
• overgewicht;
• roken;
• weinig lichaamsbeweging;
• voeding;
• chronische ontstekingsactiviteit.

Onderzoekers proberen daarom onderscheid te maken tussen een directe biologische wisselwerking en risicofactoren die beide aandoeningen beïnvloeden. De exacte verhouding is nog niet volledig opgehelderd.

Dat maakt de conclusie iets minder spectaculair, maar wetenschappelijk wel sterker: psoriasis en metabole ontregeling zijn duidelijk met elkaar geassocieerd, maar de relatie is complex en waarschijnlijk wederzijds.

Waarom komen psoriasis en metabole ontregeling vaak samen voor?

Om deze relatie te begrijpen, helpt het om het lichaam niet te zien als een verzameling losse organen. De huid, het vetweefsel, de bloedvaten en het immuunsysteem communiceren voortdurend met elkaar.

Bij psoriasis is het immuunsysteem langdurig actiever dan normaal. Daarbij komen ontstekingsstoffen vrij. Sommige van deze stoffen circuleren ook door het bloed en kunnen daardoor processen buiten de huid beïnvloeden.

Tegelijkertijd kan metabole ontregeling zelf ontstekingsprocessen versterken.

Vetweefsel doet meer dan vet opslaan

Een belangrijke schakel lijkt het vetweefsel te zijn.

Vooral visceraal buikvet produceert verschillende signaalstoffen die invloed hebben op het immuunsysteem. Bij overgewicht kan de samenstelling van deze signalen veranderen en kan een toestand van lichte, aanhoudende ontstekingsactiviteit ontstaan.

Dat is interessant bij psoriasis, omdat daar eveneens sprake is van verhoogde ontstekingsactiviteit. De twee processen zouden elkaar daardoor gedeeltelijk kunnen versterken. Dit is een van de mogelijke verklaringen waarom obesitas en metabool syndroom relatief vaak samengaan met psoriasis.

Lees ook: Laaggradige ontsteking: wat is het en waarom speelt het een rol bij chronische ziekten?

Ook insuline speelt mogelijk een rol

Een tweede verbinding is insulineresistentie.

Bij insulineresistentie reageren onder andere spieren, lever en vetweefsel minder goed op insuline. De alvleesklier moet daardoor meer insuline produceren om de bloedsuiker onder controle te houden.

Overgewicht en chronische ontstekingsactiviteit kunnen beide bijdragen aan een verminderde insulinegevoeligheid. Mensen met psoriasis hebben gemiddeld dan ook vaker diabetes type 2. De precieze biologische wisselwerking wordt nog onderzocht.

Lees ook: Insulineresistentie

Waarschijnlijk bestaat er geen enkele oorzaak

Het zou daarom te eenvoudig zijn om te zeggen:

psoriasis → ontsteking → insulineresistentie → metabool syndroom.

Waarschijnlijk is eerder sprake van een netwerk waarin verschillende processen elkaar beïnvloeden:

psoriasis ↔ immuunactiviteit ↔ buikvet ↔ insulineresistentie ↔ metabole gezondheid

Daar komen genetische aanleg, voeding, beweging, slaap, roken en andere persoonlijke factoren nog bij.

Juist deze wisselwerking verklaart waarom twee mensen met ongeveer dezelfde huidklachten een heel verschillend metabool risicoprofiel kunnen hebben.

En het verklaart waarom bij psoriasis soms verder kijken dan de huid zinvol is.

De rol van buikvet en chronische ontsteking

Buikvet wordt vaak gezien als een opslagplaats voor overtollige energie. Maar vooral het vet dat rond de organen in de buik ligt, doet veel meer. Dit zogenoemde viscerale vetweefsel maakt hormonen en signaalstoffen die invloed hebben op onder andere de stofwisseling en het immuunsysteem.

Dat maakt buikvet interessant bij psoriasis. Zowel psoriasis als overmatig visceraal vet gaan namelijk gepaard met veranderingen in ontstekingsprocessen. Mensen met psoriasis hebben bovendien relatief vaak overgewicht of obesitas, en obesitas hangt op zijn beurt samen met ernstigere psoriasis. De relatie lijkt dus in beide richtingen te kunnen werken.

Vetweefsel communiceert met het immuunsysteem

Wanneer vetcellen groter worden en het vetweefsel toeneemt, verandert de omgeving in het vetweefsel. Er kunnen meer afweercellen actief worden en de productie van verschillende signaalstoffen verandert.

Daarbij kunnen onder andere stoffen als TNF-α en IL-6 vrijkomen. Dit zijn ontstekingsstoffen die ook betrokken zijn bij andere ontstekingsprocessen in het lichaam. Tegelijkertijd verandert de productie van zogenoemde adipokinen: signaalstoffen die door vetweefsel worden gemaakt.

Het gevolg kan een toestand van lichte, langdurige ontstekingsactiviteit zijn. Dit noemen we ook wel laaggradige ontsteking.

Lees ook: Laaggradige ontsteking: wat is het en waarom speelt het een rol bij chronische ziekten?

Kan buikvet psoriasis verergeren?

Onderzoek laat zien dat obesitas niet alleen vaker voorkomt bij mensen met psoriasis, maar ook samenhangt met ernstigere psoriasis. Andersom hebben mensen met psoriasis een grotere kans om obesitas te ontwikkelen. Waarschijnlijk spelen zowel biologische als leefstijlfactoren hierin een rol.

Dit betekent niet dat buikvet de oorzaak is van psoriasis. Psoriasis kan ook voorkomen bij slanke en metabool gezonde mensen. Wel lijkt overmatig vetweefsel bij een deel van de mensen een factor te zijn die de bestaande ontstekingsbelasting kan versterken.

Dat biedt tegelijkertijd een aangrijpingspunt: studies suggereren dat gewichtsverlies bij mensen met psoriasis én overgewicht de ernst van psoriasis kan verminderen en mogelijk de respons op behandeling kan verbeteren. De effecten verschillen echter per persoon.

Psoriasis, insulineresistentie en diabetes type 2

Naast obesitas komt ook diabetes type 2 vaker voor bij mensen met psoriasis. Vooral bij ernstigere psoriasis lijkt de kans groter. Een belangrijke mogelijke schakel tussen beide aandoeningen is insulineresistentie.

Bij insulineresistentie reageren onder andere spieren, lever en vetweefsel minder goed op het hormoon insuline. De alvleesklier moet vervolgens meer insuline produceren om de bloedsuiker normaal te houden.

Dit proces kan jarenlang aanwezig zijn voordat diabetes type 2 ontstaat.

Lees ook: Insulineresistentie

Wat heeft ontsteking met insuline te maken?

Insulinegevoeligheid wordt door veel factoren bepaald. Lichaamsgewicht, beweging, voeding, erfelijke aanleg en de hoeveelheid vet in de lever en rond de buik spelen bijvoorbeeld een belangrijke rol.

Daarnaast kunnen ontstekingsstoffen de werking van insuline beïnvloeden. Chronische ontstekingsactiviteit wordt daarom gezien als één van de mogelijke verbindingen tussen psoriasis en insulineresistentie.

De relatie werkt waarschijnlijk ook andersom. Bij obesitas en insulineresistentie verandert de activiteit van het vetweefsel en kunnen meer ontstekingssignalen ontstaan.

Er ontstaat dus mogelijk een wisselwerking:

psoriasis ↔ ontstekingsactiviteit ↔ buikvet ↔ insulineresistentie

Dit betekent nadrukkelijk niet dat iedereen met psoriasis insulineresistent is.

Psoriasis betekent niet dat je diabetes krijgt

Op groepsniveau hebben mensen met psoriasis een verhoogd risico op diabetes type 2, maar voor het individuele risico blijven bekende factoren zoals leeftijd, erfelijke aanleg, buikvet, beweging en voeding belangrijk.

Psoriasis kan daarom beter worden gezien als één stukje van de puzzel dan als directe oorzaak van diabetes.

Lees ook: Hoe ontstaat diabetes type 2?

Lees ook: Prediabetes: symptomen, oorzaken en wat je eraan kunt doen

Psoriasis en hart- en vaatziekten

De metabole gevolgen zijn ook om een andere reden relevant. Mensen met psoriasis hebben gemiddeld een hoger risico op hart- en vaatziekten. Dat geldt vooral bij ernstigere psoriasis en wanneer daarnaast klassieke risicofactoren aanwezig zijn.

Denk aan:

• hoge bloeddruk;
• verhoogd LDL-cholesterol;
• diabetes type 2;
• overgewicht;
• roken;
• weinig lichaamsbeweging.

Een deel van het verhoogde risico kan door deze factoren worden verklaard. Maar chronische ontstekingsactiviteit lijkt mogelijk ook zelfstandig bij te dragen aan het cardiovasculaire risico.

Ontsteking en de bloedvaten

Aan de binnenkant van onze bloedvaten ligt een dunne laag cellen: het endotheel. Deze laag helpt onder andere bij het regelen van de bloeddruk, bloedstolling en verwijding van bloedvaten.

Langdurige ontstekingsactiviteit kan de werking van het endotheel verstoren en speelt een rol bij het proces van aderverkalking. Bij aderverkalking ontstaan veranderingen in de vaatwand die uiteindelijk kunnen leiden tot vernauwing van slagaders.

Psoriasis, metabole ontregeling en hart- en vaatziekten delen daarmee verschillende biologische processen en risicofactoren.

Lees ook: Wat is het endotheel en waarom is het zo belangrijk voor je gezondheid?

Lees ook: Aderverkalking: meer dan hoog cholesterol

Kijk daarom naar het totale risico

Het hebben van psoriasis betekent niet dat iemand een hartinfarct of beroerte zal krijgen. Het is wel een reden om bij mensen met psoriasis — zeker bij ernstigere vormen — aandacht te hebben voor het totale cardiovasculaire risicoprofiel.

Bloeddruk, bloedsuiker, bloedvetten, roken, lichaamsgewicht en beweging zijn daarbij minstens zo belangrijk als de psoriasis zelf.

Is psoriasis een metabole ziekte?

Nee. Het zou te ver gaan om psoriasis een metabole ziekte te noemen.

Psoriasis is in de eerste plaats een chronische immuungemedieerde ontstekingsziekte. Het immuunsysteem speelt een centrale rol en de meest zichtbare verschijnselen bevinden zich in de huid.

Wat de wetenschap wel steeds duidelijker laat zien, is dat psoriasis niet altijd uitsluitend een huidprobleem is.

De huid kan onderdeel zijn van een groter geheel

Bij sommige mensen met psoriasis bestaan tegelijkertijd:

• overgewicht of veel buikvet;
• insulineresistentie;
• hoge bloeddruk;
• afwijkende bloedvetten;
• diabetes type 2;
• een verhoogd cardiovasculair risico.

Dat maakt het interessant om niet alleen naar de huid te kijken, maar ook naar de algemene gezondheid.

Vanuit een systeembenadering is dat goed te verklaren. De huid, het immuunsysteem, vetweefsel, hormonen en bloedvaten functioneren niet los van elkaar. Ze communiceren voortdurend via hormonen, zenuwsignalen en ontstekingsstoffen.

Dat betekent niet dat iedere psoriasisbehandeling zich op de stofwisseling moet richten. Het betekent vooral dat een bredere blik relevant kan zijn wanneer metabole risicofactoren aanwezig zijn.

Lees ook: Wat is klinische psycho-neuro-immunologie (kPNI)?

Wat kun je zelf doen?

Psoriasis ontstaat niet simpelweg door een ongezonde leefstijl. Erfelijke aanleg en het immuunsysteem spelen een belangrijke rol. Je kunt psoriasis daarom niet altijd voorkomen of met leefstijl alleen behandelen.

Toch kan leefstijl belangrijk zijn, juist omdat mensen met psoriasis vaker metabole en cardiovasculaire risicofactoren hebben.

Verminder overgewicht wanneer dat aanwezig is

Bij mensen met psoriasis en overgewicht is gewichtsverlies één van de best onderzochte leefstijlinterventies. Minder vetweefsel kan de metabole gezondheid verbeteren en onderzoek laat zien dat gewichtsverlies bij een deel van de mensen ook de ernst van psoriasis kan verminderen.

Daarvoor hoeft niet per se een 'psoriasisdieet' te worden gevolgd. Een voedingspatroon dat langdurig vol te houden is en bij overgewicht helpt om de energie-inname te verminderen, is belangrijker.

Kies voor een volwaardig voedingspatroon

Er bestaat geen voedingspatroon waarvan overtuigend is aangetoond dat het psoriasis geneest. Wel is een gezond voedingspatroon zinvol voor het verminderen van metabole en cardiovasculaire risicofactoren.

Denk vooral aan:

• veel groenten en fruit;
• volkorenproducten en peulvruchten;
• noten en zaden;
• vis;
• voldoende eiwit;
• voornamelijk onverzadigde vetten;
• zo min mogelijk sterk bewerkte voeding.

Een mediterraan voedingspatroon sluit hier goed bij aan.

Beweeg regelmatig

Beweging helpt de insulinegevoeligheid te verbeteren, ondersteunt een gezond lichaamsgewicht en verlaagt het cardiovasculaire risico.

Zowel wandelen, fietsen en andere duuractiviteiten als krachttraining zijn zinvol. Daarbij geldt dat regelmatig bewegen belangrijker is dan één specifieke vorm van training.

Stop met roken en wees matig met alcohol

Roken verhoogt het cardiovasculaire risico en wordt bovendien geassocieerd met psoriasis. Ook een hoge alcoholinname komt vaker voor bij psoriasis en kan zowel de algemene gezondheid als de behandeling ongunstig beïnvloeden.

Vergeet slaap en stress niet

Stress veroorzaakt psoriasis niet simpelweg, maar kan bij sommige mensen een opvlamming uitlokken of bestaande klachten verergeren. Ook voldoende slaap is belangrijk voor de metabole gezondheid.

Het aanpakken van slaap en langdurige stress kan daarom onderdeel zijn van een bredere aanpak, al is het bewijs voor een direct effect op psoriasis minder sterk dan bijvoorbeeld voor gewichtsverlies bij overgewicht.

Blijf psoriasis medisch behandelen

Leefstijl is een aanvulling op reguliere behandeling, geen vervanging ervan. Bij matige tot ernstige psoriasis kunnen lokale geneesmiddelen, lichttherapie, systemische medicatie of biologicals nodig zijn om de ontstekingsactiviteit voldoende onder controle te krijgen.

De interessantste aanpak is daarom niet huid óf leefstijl, maar waar nodig beide: de psoriasis adequaat behandelen én aandacht hebben voor metabole gezondheid.

Welke gezondheidscontroles zijn belangrijk bij psoriasis?

Wie psoriasis heeft, hoeft niet voortdurend medisch onderzocht te worden. Wel is het verstandig om naast de huid ook aandacht te hebben voor een aantal andere gezondheidsfactoren. Psoriasis gaat namelijk vaker samen met onder andere overgewicht, hoge bloeddruk, afwijkende bloedvetten, diabetes type 2 en hart- en vaatziekten. Richtlijnen adviseren daarom aandacht voor deze bijkomende risicofactoren.

Bloeddruk

Een hoge bloeddruk geeft meestal geen klachten. Toch is het een belangrijke risicofactor voor hart- en vaatziekten en komt deze gemiddeld vaker voor bij mensen met psoriasis.

Het is daarom verstandig om de bloeddruk periodiek te laten controleren, zeker wanneer er ook andere risicofactoren aanwezig zijn.

Gewicht en middelomtrek

Niet alleen het lichaamsgewicht is relevant. Ook de plaats waar vet wordt opgeslagen speelt een rol.

Een grotere middelomtrek kan wijzen op meer visceraal buikvet. Juist dit vet hangt sterk samen met insulineresistentie en andere onderdelen van het metabool syndroom.

Bloedsuiker

Met een nuchtere glucosewaarde en/of het HbA1c kan worden onderzocht of de bloedsuikerregulatie verstoord is. Dit is vooral relevant bij overgewicht, diabetes in de familie of andere kenmerken van het metabool syndroom.

Lees ook: Bloedsuikerwaarden: normale waarden, meten en betekenis

Cholesterol en triglyceriden

Ook het bloedvettenprofiel verdient aandacht. Daarbij kan onder andere worden gekeken naar LDL-cholesterol, HDL-cholesterol en triglyceriden.

Deze waarden geven samen met bijvoorbeeld bloeddruk, leeftijd, roken en diabetes informatie over het risico op hart- en vaatziekten.

Lees ook: Waarom hoge triglyceriden soms belangrijker zijn dan een hoog cholesterol

Kijk naar het totaalplaatje

Een enkele afwijkende waarde zegt vaak niet zoveel. Het gaat vooral om het totale risicoprofiel.

Iemand met milde psoriasis, een gezond gewicht, normale bloeddruk en normale bloedwaarden bevindt zich in een heel andere situatie dan iemand met ernstige psoriasis, veel buikvet, hoge bloeddruk en verhoogde glucosewaarden.

Welke controles nodig zijn en hoe vaak deze moeten plaatsvinden, kan daarom het beste individueel met de huisarts of behandelend arts worden bepaald.

Wanneer moet je naar de huisarts of dermatoloog?

Milde psoriasis kan soms goed onder controle worden gehouden met lokale behandeling. Toch zijn er situaties waarin het verstandig is om medische hulp in te schakelen.

Maak bijvoorbeeld een afspraak wanneer:

• de huidklachten uitgebreid of ernstig zijn;
• psoriasis ondanks behandeling onvoldoende verbetert;
• er pijnlijke kloven, ontstekingen of andere huidproblemen ontstaan;
• de klachten veel invloed hebben op slaap, werk of kwaliteit van leven;
• je gewrichten pijnlijk, stijf of gezwollen worden;
• er meerdere risicofactoren voor diabetes of hart- en vaatziekten aanwezig zijn.

Vooral gewrichtsklachten verdienen aandacht. Een deel van de mensen met psoriasis ontwikkelt artritis psoriatica, een ontstekingsziekte van de gewrichten. Vroege herkenning en behandeling kunnen belangrijk zijn om blijvende gewrichtsschade te beperken.

Daarnaast kan de huisarts beoordelen of het zinvol is om bijvoorbeeld bloeddruk, bloedsuiker en bloedvetten te controleren.

Wat zegt de wetenschap?

De samenhang tussen psoriasis en metabole gezondheid is inmiddels in veel onderzoeken bestudeerd.

Een meta-analyse uit 2025 vond bij mensen met psoriasis vaker het metabool syndroom. Bij mensen met ernstigere psoriasis was de relatie sterker. Een eerdere grote meta-analyse vond eveneens ongeveer tweemaal zo hoge odds op het metabool syndroom, al waren de verschillen tussen onderzoeken aanzienlijk.

Ook afzonderlijke metabole aandoeningen komen vaker voor. Een meta-analyse met gegevens van ruim 6,6 miljoen volwassenen vond bij psoriasis een hogere incidentie van obesitas, hoge bloeddruk, diabetes en hyperlipidemie.

Voor hart- en vaatziekten bestaat eveneens een verband. Een meta-analyse van 21 observationele studies vond bij mensen met psoriasis ongeveer 21% meer risico op atherosclerotische hart- en vaatziekten. Bij ernstige psoriasis was de associatie sterker. De auteurs wijzen er wel op dat observationeel onderzoek nooit alle verstorende factoren volledig kan uitsluiten.

Sterkte van het bewijs

Sterk bewijs

• Het metabool syndroom en afzonderlijke metabole risicofactoren komen vaker voor bij mensen met psoriasis.
• Mensen met psoriasis hebben gemiddeld een verhoogd cardiovasculair risico.
• Het is zinvol om bij psoriasis aandacht te hebben voor bijkomende metabole en cardiovasculaire risicofactoren.

Redelijk tot sterk bewijs

• Ernstigere psoriasis hangt samen met een hoger risico op metabool syndroom en hart- en vaatziekten.
• Overgewicht en psoriasis kunnen elkaar ongunstig beïnvloeden.

Redelijk bewijs

• Gedeelde ontstekingsprocessen vormen waarschijnlijk een deel van de verklaring voor de relatie tussen psoriasis en metabole ontregeling.
• Insulineresistentie en actief visceraal vetweefsel kunnen daarbij een verbindende rol spelen.

Nog niet volledig duidelijk

• In welke mate psoriasis zélf metabool syndroom veroorzaakt.
• Hoe groot het effect van het behandelen van psoriasis is op het toekomstige risico op diabetes en hart- en vaatziekten.
• Welke leefstijlinterventie specifiek voor iedere persoon met psoriasis het meest effectief is.

De belangrijkste conclusie is daarom niet dat psoriasis metabole ziekte veroorzaakt, maar dat de samenhang sterk genoeg is om bij psoriasis verder te kijken dan alleen de huid.

Samenvatting

Psoriasis is in de eerste plaats een chronische immuungemedieerde ontstekingsziekte van de huid. Toch blijkt uit onderzoek dat mensen met psoriasis vaker te maken hebben met metabole problemen.

Overgewicht en buikvet, hoge bloeddruk, afwijkende bloedvetten, insulineresistentie en diabetes type 2 komen gemiddeld vaker voor. Ook het risico op hart- en vaatziekten is verhoogd, vooral bij mensen met ernstigere psoriasis en andere cardiovasculaire risicofactoren.

Waarschijnlijk bestaat er geen eenvoudige oorzaak-gevolgrelatie. Psoriasis en metabole ontregeling delen verschillende processen en risicofactoren, waaronder chronische ontstekingsactiviteit, visceraal vet, erfelijke aanleg en leefstijl.

Daarom kan het bij psoriasis zinvol zijn om naast de huid ook aandacht te besteden aan middelomtrek, bloeddruk, bloedsuiker, bloedvetten, beweging, voeding en roken.

Psoriasis behandelen blijft belangrijk. Maar voor de gezondheid op lange termijn kan het minstens zo waardevol zijn om te kijken naar wat er buiten de huid gebeurt.

Veelgestelde vragen

Hebben mensen met psoriasis vaker het metabool syndroom?

Ja. Onderzoek laat consequent zien dat het metabool syndroom vaker voorkomt bij mensen met psoriasis dan bij mensen zonder psoriasis. De relatie lijkt sterker bij ernstigere psoriasis.

Heb je met psoriasis meer kans op diabetes type 2?

Gemiddeld wel. Mensen met psoriasis hebben vaker diabetes type 2 en verschillende risicofactoren daarvoor, zoals obesitas en insulineresistentie. Dat betekent niet dat iemand met psoriasis automatisch diabetes zal ontwikkelen.

Kan buikvet psoriasis verergeren?

Dat is mogelijk. Obesitas hangt samen met ernstigere psoriasis en vetweefsel produceert stoffen die het immuunsysteem kunnen beïnvloeden. Psoriasis komt echter ook voor bij mensen zonder overgewicht; buikvet is dus niet de oorzaak van psoriasis.

Kan afvallen psoriasis verminderen?

Bij mensen met psoriasis en overgewicht kan gewichtsverlies gunstig zijn voor de metabole gezondheid en mogelijk ook de ernst van psoriasis verminderen. Het is een aanvulling op de behandeling van psoriasis en geen vervanging daarvan.

Is psoriasis een teken van insulineresistentie?

Nee. Je kunt psoriasis hebben zonder insulineresistent te zijn. Insulineresistentie komt op groepsniveau wel vaker voor bij mensen met psoriasis.

Heb je met psoriasis meer kans op hart- en vaatziekten?

Ja, gemiddeld is het risico verhoogd. Vooral bij ernstigere psoriasis en in combinatie met factoren zoals roken, hoge bloeddruk, diabetes en afwijkende bloedvetten verdient het cardiovasculaire risico aandacht.

Moet iedereen met psoriasis zijn bloedsuiker en cholesterol laten controleren?

Niet iedereen heeft dezelfde controles of dezelfde controlefrequentie nodig. Wel adviseren richtlijnen aandacht voor metabole en cardiovasculaire risicofactoren bij psoriasis. De huisarts kan op basis van leeftijd, ernst van de psoriasis en andere risicofactoren bepalen welke controles passend zijn.

Bronnen

Armstrong AW, Harskamp CT, Armstrong EJ. Psoriasis and metabolic syndrome: A systematic review and meta-analysis of observational studies. J Am Acad Dermatol. 2013 Apr;68(4):654-662. doi: 10.1016/j.jaad.2012.08.015. Epub 2012 Dec 27. PMID: 23360868.

Armstrong AW, Harskamp CT, Armstrong EJ. The association between psoriasis and obesity: A systematic review and meta-analysis of observational studies. Nutr Diabetes. 2012 Dec 3;2(12):e54. doi: 10.1038/nutd.2012.26. PMID: 23208415; PMCID: PMC3542430.

Osigwe PC, Agomoh CE, Osigwe IS, Akumiah FK. The Association Between Psoriasis and Atherosclerotic Cardiovascular Disease: A Systematic Review and Meta-Analysis of Observational Studies. Cureus. 2024 Jun 28;16(6):e63379. doi: 10.7759/cureus.63379. PMID: 38947134; PMCID: PMC11213549.

Singh S, Young P, Armstrong AW. Relationship between psoriasis and metabolic syndrome: a systematic review. G Ital Dermatol Venereol. 2016 Dec;151(6):663-677. Epub 2016 Sep 2. PMID: 27589483.

Gisondi P, Fostini AC, Fossà I, Girolomoni G, Targher G. Psoriasis and the metabolic syndrome. Clin Dermatol. 2018 Jan-Feb;36(1):21-28. doi: 10.1016/j.clindermatol.2017.09.005. Epub 2017 Sep 23. PMID: 29241748.

Morrow J, et al. Impact of weight-loss interventions on psoriasis severity: A systematic review and meta-analysis. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2026. doi: 10.1111/jdv.70247. PMID: 41416383; PMCID: PMC13206337.

Upala S, Sanguankeo A. Effect of lifestyle weight loss intervention on disease severity in patients with psoriasis: A systematic review and meta-analysis. Int J Obes (Lond). 2015 Aug;39(8):1197-1202. doi: 10.1038/ijo.2015.64. Epub 2015 Apr 29. PMID: 25920774.